search log in
logo

Lovende recensies in Frankrijk voor The Fountainhead

home  >  en  >  Lovende recensies in Frankrijk voor The Fountainhead (16 Jul 2014)

Deze week staat The Fountainhead op het theaterfestival van Avignon. De Franse pers is zeer enthousiast over de regie van Ivo van Hove, de scenografie van Jan Versweyveld en het spel van de TA acteurs. Lees hier de recensie van Fabienne Dajtge uit Le Monde.

Tussen de wolkenkrabbers vecht de kunstenaar tegen de massamaatschappij voor zijn vrijheid
Magistrale enscenering van “The Fountainhead” op het festival van Avignon

Eindelijk komt het Festival van Avignon met een spektakel dat door zijn omvang en de gedurfde vorm en inhoud zonder meer meeslepend is te noemen. Met “The Fountainhead” (“De eeuwige bron”) heeft de Vlaamse regisseur Ivo van Hove de grenzen van het festival weten te verleggen. Een festival dat de schijn heeft van (im)pertinentie, maar in feite vrij beheerst is. Vier uur achtereen waarin je ademloos zit te kijken, wordt meegesleept, gaat nadenken en jezelf vragen gaat stellen zoals geen enkel ander spektakel tijdens deze editie van het festival van Avignon nog voor elkaar heeft gekregen. 

Alleen al het uitgangspunt, de vuistdikke roman The Fountainhead, (die in Frankrijk, waar hij is uitgegeven door Pion, vrijwel onbekend is), is geniaal. Het boek is geschreven door Ayn Rand, een in 1905 in Sint Petersburg geboren schrijfster die debuteerde als Alissa Zinovieva Rosenbaum. Ze emigreerde naar de Verenigde Staten, veranderde haar naam en schreef in Hollywood scenario's, toneelstukken en romans, waaronder The Fountainhead (1943, door King Vidor verfilmd met Gary Cooper in de hoofdrol), Rebelle en Atlas Shrugged (De Staking, 1957), dat de bijbel werd van rechts Amerika, over de tegenslagen van een groep ondernemers in een pre-totalitaire, socialistische maatschappij. 

The Fountainhead speelt zich af in het New York van de jaren twintig. Twee jonge architecten beginnen hier hun carrière en staan diametraal tegenover elkaar. De een, Peter Keating, is een ambitieuze maar talentloze ploeteraar die al snel succes boekt. De ander, Howard Roark, is briljant, revolutionair en compromisloos. Hij wordt fel bekritiseerd door de maatschappij - vol cynisme en wars van idealen - wat op magistrale wijze door Ayn Rand van binnenuit wordt beschreven.

Keating en Roark zijn verliefd op dezelfde vrouw, Dominique Francon, dochter van een conventionele, New Yorkse toparchitect. Rond haar speelt het hele verhaal zich af, met verder nog een hele reeks personages, onder wie Gail Wynand, eigenaar van een roddelblad. Deze dikke en ontegenzeglijk zeer onderhoudende “Amerikaanse” roman is door Ivo van Hove op luchtige wijze in een briljante cinematografische vorm gegoten. Het plezier spat van de personages en het verhaal af, maar dan in een modern jasje dat tevens het grote thema vormt van dit stuk. De binnenplaats van het Saint-Josephlyceum vormt het decor van het stuk, een organisch ontwerp van Jan Versweyveld dat doet sterk denken aan de ontwerpen van de beroemde Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright. De gelijkenis tussen deze laatste en het personage van Howard Roark is eveneens opvallend. 

Roark wil organische gebouwen neerzetten - gebouwen die ontstaan vanuit de natuur en de mensen die er wonen. Het decor van Jan Versweyveld weet architectuur en de fascinatie die deze kunstvorm oproept, ten tonele te voeren op een wijze die in het theater nog niet eerder is vertoond. Op witte panelen worden plattegronden live getekend door de acteur die Howard Roark met verve speelt, en belicht door kleine camera's en geprojecteerd, waardoor ze een volwaardig dramaturgisch element vormen. 

Het zeer cinematografische decor van Jan Versweyveld weerspiegelt het parcours van twee architecten in New York die diametraal tegenover elkaar staan. Een decor waarin video op briljante wijze wordt ingezet om de illusie te creëren van een weidse omgeving, en waarbij personages in een driedimensionaal geprojecteerd New York worden geplaatst. Dat New York, waar wolkenkrabbers de nieuwe prometheïsche macht van de mens symboliseerden, is de andere hoofdpersoon in dit stuk, dat wordt gedragen door uitzonderlijke acteurs die buitengewoon goed zijn geregisseerd: 

Ramsey Nasr, als Howard Roark, anorganisch en ondoorgrondelijk als een blok graniet, Halina Reijn, als de verteerde en gelouterde Dominique Francon, Aus Greidanus Jr als Peter Keating, en Hans Kesting als Gail Wynand.

Dankzij hen groeit het fresco vol personages van Ayn Rand uit tot een krachtig statement met de zuivere lijnen van een van die modernistische huizen uit de jaren dertig. Een weergave van een verdorven maatschappij zonder idealen, met een duidelijke verwijzing naar het heden. Een beschouwing op moderniteit, schepping, integriteit, het verschil tussen echte kunstenaars en de rest, en hoe de radicale eigenheid van echte kunstenaars door de maatschappij als beangstigend kan worden ervaren. 

Voor Ivo van Hove, die zich in de loop der jaren onbetwistbaar tot een van de topregisseurs van Europa heeft ontwikkeld, moet de kunstenaar overduidelijk buiten de maatschappij blijven staan. Iets wat tegenwoordig wellicht een stuk moeilijker is geworden dan ten tijde van de gouden eeuw van de moderniteit. De op zijn minst dubbelzinnige monoloog van Howard Roark aan het eind van het spektakel - zoals iedereen zal hebben begrepen was Ayn Rand allesbehalve links - heeft een ontregelend effect. Welke plaats moet kunst als absolute expressie van individualiteit innemen in een massamaatschappij? Iets om over na te denken. Of niet, want het plezier dat van deze “eeuwige bron” afspat, is op zichzelf al genoeg.

Verder in de pers

NRC
- Van Hove creëert de sensatie van theaterfestival Avignon - 16 jul 14
> [download] als .pdf

NRC - Frankrijk omarmt Fountainhead van Toneelgroep Amsterdam - 16 jul 14
> [download] als .pdf

de Volkskrant - Franse pers lovend over Toneelgroep - 17 jul 14
> [download] als .pdf

De Stentor - Buitenland lyrisch over TGA-voorstelling - 17 jul 14
> naar de website

Noord-Hollands Dagblad - Buitenland vindt TA geweldig - 18 jul 14
> [download] als .pdf

 

share

Rate

Please give your input here.  

loading media

 
 
 
husbands and wives

husbands and wives

Thu 24 Oct 2019 - 20:00
Stadsschouwburg Utrecht
Utrecht
order
This show has been added to your wish list
Ibsen house

Ibsen house

Fri 25 Oct 2019 - 19:00
Teatro Nacional
Lisabon
order
This show has been added to your wish list
husbands and wives

husbands and wives

Fri 25 Oct 2019 - 20:15
Stadstheater Arnhem
Arnhem
order
This show has been added to your wish list
Ibsen house

Ibsen house

Sat 26 Oct 2019 - 19:00
Teatro Nacional
Lisabon
order
This show has been added to your wish list
Ibsen house

Ibsen house

Sun 27 Oct 2019 - 16:00
Teatro Nacional
Lisabon
order
This show has been added to your wish list
husbands and wives

husbands and wives

Sun 27 Oct 2019 - 19:30
Parkstad Limburg Theaters
Heerlen
order
This show has been added to your wish list