zoek login
logo

Jan Versweyveld over de Rabozaal

home  >  nieuws  >  Jan Versweyveld over de Rabozaal (11 mei 2009)

Met de totstandkoming van de Rabozaal ging een lang gekoesterde wens van Toneelgroep Amsterdam en scenograaf Jan Versweyveld in vervulling. Kreten en gefluister stond als allereerste voorstelling in de nieuwe zaal, nog vóór de officiële opening.

Jan Versweyveld: ‘De voorstelling kwam hier voor het eerst helemaal tot haar recht.’ Het verhaal van de Rabozaal, toen nog gewoon ‘nieuwe zaal’ geheten, begint aan het eind van de jaren ’90. Het was de tijd waarin ‘black boxes’ in de mode waren, multifunctionele theaterzalen met daarin een opklapbare tribune. Onder meer in Breda en Haarlem waren dat soort zalen gebouwd. Ook de Stadsschouwburg Amsterdam zou zo’n zwarte doos krijgen. Jan Versweyveld lacht: ‘Dat plan hebben wij net op tijd kunnen torpederen.’ Want Versweyveld en Ivo van Hove zagen ondanks de schoonheid van die theaters ook de nadelen. Versweyveld: ‘Het zijn tamelijk eenzijdige ruimtes en de tribunes bieden weinig mogelijkheden. Je kunt de publieksopstelling nauwelijks aanpassen en als je de tribune inklapt, verlies je ruimte en blijf je met een lelijke wand achter.’ 

Het plan werd ingrijpend aangepast, waarbij Versweyveld en Van Hove hun kennis inbrachten van de zalen die zij wereldwijd leerden kennen en hun ervaring in het werken met toneel-op-toneel bij Het Zuidelijk Toneel en Toneelgroep Amsterdam. Het idee van de black box bleef, maar langs een van de lange wanden werd een extra ruimte gecreëerd, met daarin een verstelbare tribune. De tussenwand tussen zaal en auditorium werd zo ontworpen dat de scheiding in gesloten toestand nagenoeg niet opvalt. Versweyveld: ‘Het afsluitende vlak lijkt precies op de overige drie wanden. Dat vereist een andere manier van denken: normaal zie je aan de achterkant van de toneelopening allemaal kasten en lampen, buiten het zicht van het publiek. Nu is dat allemaal weggewerkt. De ruimte moest volledig zelfstandig mooi blijven: je zou er een perfect bal in moeten kunnen geven.’ Bovendien heeft de toneelopening een geheim, de ‘Jan Versweyveld kleppen’: twee grote panelen links en rechts van de opening. Versweyveld: ‘Als je die sluit, wordt de toneelopening ruim een meter kleiner. De deuren zijn een onderdeel van de architectuur, waardoor ze niet opvallen.’

Bijzonder is de opstelling van het publiek. Jan Versweyveld: ‘We kunnen de tribune op allerlei manieren instellen. Voor Kreten en gefluister loopt hij in een kromming die we hebben afgekeken van de New York Theatre Workshop, waar Ivo en ik graag werken. Het is een soort schelpvorm, die je nooit kunt realiseren met een inklaptribune. Maar voor andere voorstellingen kan de tribune in een andere curve worden gezet. We kunnen een orkestbak maken, een vlakke vloer opstelling of een klassieke toneelopstelling. Voor de singer-songwriterconcerten van de Melkweg is een opstelling van 1200 man mogelijk. Het is maar net waar de voorstelling om vraagt. De zaal is bijvoorbeeld ook geweldig voor dansvoorstellingen. Het is echt een unieke zaal: nergens ter wereld heb je zoveel mogelijkheden.’

De allereerste voorstelling in de nieuwe zaal was Kreten en gefluister van Toneelgroep Amsterdam. Het was hard werken om de zaal op tijd klaar te krijgen, maar alle inspanning werd beloond. Versweyveld: ‘Ik was heel blij toen ik de voorstelling hier zag. We hadden hem al eerder gespeeld, onder meer in Antwerpen en Groningen, maar hier kwam de voorstelling optimaal tot zijn recht. Ondanks de grote afmetingen van de zaal, leek alles heel dichtbij. Alsof je het kon vastpakken.’ Versweyveld is ervan overtuigd dat de zaal invloed zal hebben op zijn scenografieën. ‘Natuurlijk, hij prikkelt mij om in andere richtingen te denken. Iets daarvan is al zichtbaar in de voorstellingen die we de afgelopen jaren maakten. Omdat de oplevering van de Rabozaal langer duurde dan gedacht, waren enkele voorstellingen die in de “oude” zaal in première gingen al ontworpen voor deze zaal, zoals Scènes uit een huwelijk en Romeinse tragedies.’ Op de vraag in welke richting zijn werk zich door de nieuwe zaal gaat ontwikkelen, antwoordt hij met een lach. ‘Dat weet ik niet, ik kan niet in de toekomst kijken.’

share

Rate

Hieronder kunt u uw reactie invullen.  

gegevens worden opgehaald

 
 
 
wie heeft mijn vader vermoord

wie heeft mijn vader vermoord

za 08 aug 2020 - 21:00
Internationaal Theater Amsterdam
Amsterdam
bestel
De voorstelling is toegevoegd aan uw wensenlijst
wie heeft mijn vader vermoord

wie heeft mijn vader vermoord

zo 09 aug 2020 - 16:00
Internationaal Theater Amsterdam
Amsterdam
bestel
De voorstelling is toegevoegd aan uw wensenlijst
wie heeft mijn vader vermoord

wie heeft mijn vader vermoord

wo 12 aug 2020 - 21:00
Internationaal Theater Amsterdam
Amsterdam
bestel
De voorstelling is toegevoegd aan uw wensenlijst